امروز یکشنبه, ۲۵ آذر , ۱۳۹۷

سرطان چیست

موارد جدید سرطان و مرگ و میر ناشی از آن از نظر محل و جنس- ۲۰۰۱ "منهای سرطان سلول های بازال و سنگفرشی پوست و کار سینوم های درجا (in situ) به جز سرطان مثانه منبع : انجمن سرطان امریکا سلول های لجام گسیخته می توانند فرآیند تقسیم سلولی را تا تشکیل توده ای موسوم به تومور ادامه دهند که قادر است به بافت های طبیعی مجاور هجوم برده و آنها را تخریب کند. سلول های سرطانی همچنین قادرند طی فرآیندی موسوم به متاستاز یا دست اندازی، و از طریق جریان خون یا سیستم لنفی به سایر نقاط بدن گسترش پیدا کنند. این طور نیست که همۀ سلول هایی که الگوی رشد سریع یا لجام گسیخته ای از خود نشان می دهند، حتماً سلول سرطانی باشند. سلول ها ممکن است به شکل توده ها یا تومورهای خوش خیم بر روی هم انباشته شوند که غالباً آسیبی به بافت های اطراف وارد نمی کنند. تومورهای خوش خیم تنها رشد موضعی دارند و به طور معمولی مرگ بار نیستند، مگر اینکه در فضای محدود و محصوری مثل جمجمه باشند. سلول های سرطانی، از سوی دیگر، عموماً فراتر از محل اصلی خود گسترش پیدا می کنند و در صورت عدم تشخیص به موقع، اغلب عواقب مرگ باری را به دنبال دارند. سرطان می تواند به اشکال مختلفی ظاهر شود.  

کارسینوم

سرطان هایی که بر روی سطوح خارجی یا داخلی بدن پدید می آیند، مثل سرطان پوست یا رودۀ بزرگ، اصطلاحاً کارسینوم نامیده می شوند. اینها شایع ترین انواع سرطان در ایالات متحده هستند.  

سارکوم

سارکوم ها در بافت های نگهدارندۀ بدن، مثل استخوان ها و عضلات ایجاد می شوند.  

لنفوم

لنفوم ها از عقده های لنفی و سیستم ایمنی بدن نشأت می گیرند.  

لوسمی

لوسمی ها در مغز استخوان ایجاد و در جریان خون مشهودند.  

دی- ان- ای معیوب

چه اختلالی باعث تولید سلولی سرطان می شود؟ این یک پرسش اساسی است که دانشمندان همچنان برای یافتن پاسخ آن تلاش می کنند. اگرچه هنوز تا درک فرآیندهای دقیق رشد، تقسیم، ارتباط و تمایز سلولی راه زیادی باید پیموده شود، امّا دانشمندان به اطلاعات زیادی در زمینۀ اتفاقاتی که درون سلول باعث فعال ساختن یا تغییر سلول های طبیعی به سلول های سرطانی می شود، دست یافته اند. بدن شما حدوداً حاوی ۱۰۰ تریلیون سلول است. در مرکز هر سلول (هسته) ۲۳ جفت (۴۶ عدد) از ساختارهایی موسوم به کروموزوم وجود دارند- نیمی از آنها از پدر و نیمی از مادر به ارث می رسند. هر کروموزوم از نوارهایی دو رشته ای و دراز متشکل از ماده ای به نام اسید دزوکسی ریبونوکلئیک (دی- ان- ای) ساخته شده که شبیه یک مارپیچ دوتایی است.            

سلول های توده خوش خیم

این اسلاید یک تومور یا تودۀ خوش خیم را نشان می دهد (فیبرواَدنوم). برخلاف سرطان، تومورهای خوش خیم، خوش فرم باقی مانده و به بافت های سالم اطراف هم هجوم نمی برند.

سلول های سرطانی

این اسلاید سلول های سرطانی را نشان می دهد. سلول های سرطانی به صورت توده ای و کاملاً نامنظم هستند. این سلول ها ضمناً با یکدیگر بسیار متفاوتند.  

سلول های طبیعی

این اسلاید سلول هایی از بافت طبیعی را نشان می دهد. سلول تخم مرغی شکل همگی شبیه هم هستند. آنها به شکل دقیقی به صورت یک لایۀ منفرد سلولی سازمان یافته اند. هر کروموزوم از واحدهای کوچکتری به نام ژن ساخته شده است. هر ژن بخش ویژه ای از دی- ان- ای را شامل می شود. دی- ان- ای مجموعه دستورالعمل های رمزگذاری شده ای وجود دارند که تقریباً تعیین کنندۀ همۀ خصوصیات شما هستند، از رنگ چشم ها گرفته تا آسیب پذیری در برابر بیماریهای مختلف. رمز یا کد به کار رفته در این دستورالعمل ها از چهار جزء شیمیایی تشکیل شده است: آدنین (A)، تیمین (T)، گوانین (G) و سیتوزین (C). توالی های متفاوت این مولکول ها در یک ژن به شکل پروتئین های مختلفی برگردانده (ترجمه) یا ابراز می شوند. پروتئین ها موادی هستند که عملاً همه اجزاء بدن شما را می سازند و در اکثر فعالیت های بدن ایفای نقش می کنند (به فصل ۱۸ ، "ژنتیک و بیماری"، مراجعه شود. هر سلول حاوی ۳۰ تا ۴۰ هزار ژن است که روی هم، دستورالعمل های کاملی از خلقت یک انسان هستند. این طور نیست که همۀ ژن ها، همیشه در حال فعالیت باشند. سلول ها به شکل گزینشی و در پاسخ به فشار عصبی، آسیب، عفونت ها، هورمون ها، فاکتورهای رشد و بسیاری از محرک های دیگر ژن های معینی را به فعالیت وا می دارند. برخی از ژن ها هم به عنوان ژن های کنترل (ناظم) عمل می کنند. برخی از ژن های کنترل می توانند ژن های دیگر را به تولید بی وقفۀ یک پروتئین خاص، مثلاً: آنزیمی که برای تبدیل مواد مغذی به انرژی در سلول موردنیاز است، وادار کنند. برخی دیگر، قادرند تولیدات ژنی را در پاسخ به یک نیاز ویژه بدن تعدیل کنند، مثلاً در مورد انسولین، که هورمونی ضروری برای کنترل سطح قند خون است و بالاخره گروهی هم می توانند تقسیم و تمایز سلولی را تنظیم کنند. هنگامی که برنامه ریزی ژنتیکی یک سلول طبیعی دستخوش از هم گسیختگی و تغییر (جهش) می شود، این مسئله می تواند به آسیب جدی بدن، که بیشتر به شکل بیماری تظاهر می کند، منجر گردد. به ژن هایی که قادر به سرطان زایی هستند، اصطلاحاً پروتو- اُنکوژن (پیش غده زا) می گویند. به طور معمول، این ژن ها عملکرد مفید و سازنده ای دارند، مثلاً تنظیم تقسیم سلولی و ترمیم بافت. امّا با از هم گسیختگی یا آسیب دی- ان- ای ژن، این وظایف ممکن است دستخوش تغییر شوند. پیش غده زاها می توانند به ژن های سرطان زا موسوم به غده زا (اُنکوژن) تبدیل شوند (ریشه این لغت، اُنکوژ [oncos] است که واژه ای یونانی به معنی "توده" یا "غده" می باشد). غده زاها، سلول های طبیعی را به سلول های سرطانی تبدیل می کنند. آسیب به دی- ان- ای می تواند از عوامل محیطی متعددی، از جمله: مواد شیمیایی، تشعشع، مصرف دخانیات و ویروس ها ناشی شود. آسیب، می تواند در اثر عواملی داخل بدن خود شما، همچون عملکرد غیرطبیعی هورمون ها، اختلالات ایمنی و متابولیک (مربوط به سوخت و ساز)، جهش های ژنتیکی ارثی نیز ایجاد شود. برخی از این عوامل اجتناب پذیر و برخی غیر قابل اجتناب هستند. فقط تعداد انگشت شماری از سرطان ها، مستقیماً، ارثی هستند. ۸۰ الی ۹۰ درصد افرادی که سرطان پیدا می کنند، فاقد سابقه خانوادگی این بیماری هستند. امّا، دانشمندان عوامل قابل کنترل زیادی را شناسایی کرده اند که شانس ابتلا فرد به سرطان را افزایش می دهند (به مبحث "پیشگیری سرطان" در همین فصل مراجعه شود). اکثر محققان معتقدند، ترکیب پیچیده ای از چنین عواملی، با تعامل با یکدیگر یا زنجیره ای از حوادث، باعث ارتقاء رشد سلول سرطانی می شوند.  

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *