امروز شنبه, ۲۷ شهریور , ۱۴۰۰

تغذیه با شیر مادر

چنانچه زایمان و وضع حمل را بدون مشکل خاصی پشت سر گذاشته باشید، بدون شک پس از به دنیا آوردن یک بچه سالم احساس آرامش و فراغت فوق­العاده­ای به شما دست خواهد داد. ولی، در کنار این آرامش، با مسوولیت­ها و دلواپسی­های جدیدی روبرو خواهید بود. در خلال ماه­های آتی، تصمیماتی باید گرفت و موانع و مشکلات زیادی را از سر راه برداشت.قبل تر در مورد دوران شیرخوارگی و نوپایی به تفصیل راجع به بسیاری از موضوعات مربوط به بچه­ ها و سلامت آنها صحبت شده است. اما، ممکن است شما همچنین با مسائلی روبرو شوید که بیشتر در ارتباط با سلامت خودتان است. 

تغذیه با شیر مادر

شیر دادن به بچه، قسمت اعظم وقت شما را خواهد گرفت. در فصل ۱۲ این کتاب راجع به تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک به تفصیل صبحت شده است. در اینجا به بحث راجع به اتفاقاتی که در دوران شیردهی می­افتند، خواهیم پرداخت.اکثر زنان از لحاظ جسمانی توانایی شیر دادن به بچه را دارند، برخی از زنان که پستان­های کوچکی دارند ممکن است گمان کنند قادر به تولید شیر کافی نیستند. اما این مسئله صحت ندارد، زیرا شیر دادن به بچه هیچ ارتباطی با اندازه پستان­ها ندارد.در خلال حاملگی، سینه­های شما برای شیر دادن آماده می­شوند. هورمون­های استروژن و پروژسترون توسط جفت ترشح و باعث ارتقاء رشد بافت شیرساز پستان می­شوند. پستان­ها به تدریج بزرگ­تر می­شوند، و در نوک پستان­ها هم تغییراتی ایجاد می­گردد، یعنی تیره­تر و برجسته­تر می­شوند.بعد از تولد بچه، شما به احتمال قوی قادر خواهید بود، بلافاصله شیر دادن به او را آغاز کنید. وقتی بچه سینه­های شما را مک می­زند، باعث تحریک ترشح هورمون اکسی توسین از غده هیپوفیز می­شود که به جمع شدن رحم کمک می­کند. وقتی با سینه­های خود به بچه شیر می­دهید به دلایلی که ذکر شد، رحم شما زودتر از زنانی که به بچه شیر نمی­دهند، جمع و منقبض می­شود. ضمنا، شیر دادن از خونریزی رحم پس از زایمان جلوگیری می­کند.هورمون اکسی توسین همچنین باعث انقباض عضلات در اطراف مجاری شیری می­شود و در نتیجه این انقباض که اصطلاحا رفلکس (یا بازتابه) شیرگشا نامیده می­شود، آغوز، که مایعی رقیق و چسبناک است به داخل مخازنی در پشت نوک پستان­ها ترشح می­شود. بعدا آغوز جای خود را به شیر می­دهد.پس از خروج جفت، هورمونی به نام پرولاکتین آزاد می­شود، که به نوبه خود باعث تحریک ترشح شیر می­گردد. حدود ۱ الی ۲ روز پس از زایمان، احیانا دچار نوعی پرشدگی و ناراحتی در پستان­ها می­شوید. ممکن است بیش از اندازه بزرگ، سفت و دردناک باشند. در مواردی هم وریدهای برجسته­ای روی آنها ظاهر می­شود.اینها همگی تغییراتی طبیعی به شمار می­آیند و علت آن، افزایش جریان خون و تولید شیر است. بهترین علاج این ناراحتی یک نوزاد حریص و گرسنه است.نخستین روزها و هفته­های شیردهی، حتی در بهترین شرایط هم می­تواند با مشکلاتی روبرو باشد. در صورت مواجه شدن با مشکل، از افرادی که در این زمینه تجربه دارند کمک بگیرید. در بسیاری از بیمارستان­ها افرادی که کارشناس شیردهی هستند به شما کمک می­کنند تا با یادگیری فنون شیردهی یکی دو هفته نخست را به خوبی و خوشی پشت سر بگذارید. وقتی کاملا به پیچ و خم­های شیردهی عادت کردید، سعی کنید از اثرات آرام بخشی آن بر خودتان و بچه، حداکثر استفاده را ببرید. به ایماء، اشاره­های بچه دقت کنید. اگر تشنه­اید، حتما چیزی بنوشید و اگر گرسنه­اید، از غذاهای مغذی استفاده کنید. وقتی بچه گریه می­کند، اولین چیزی که به شکل غریزی به ذهنتان می­رسد، آن است که بچه را شیر بدهید. از این غریزه پیروی کنید و اگر خوابتان می­آید، چرتی بزنید.افرادی که برای نخستین بار مادر می­شوند، اغلب نمی­دانند آیا بدنشان برای تغذیه بچه شیر کافی تولید می­کند یا نه. اگر بچه خوب وزن می­گیرد و در طول ۲۴ ساعت دست کم ۶ پوشک خیس می­کند و دوبار یا بیشتر اجابت مزاج دارد، مقدار شیر شما کافی است. 

تغذیه

در طول حاملگی بدن شما با ذخیره کردن مقادیر بیشتری از مواد مغذی و منابع انرژی، خود را برای شیردهی آماده می­سازد. بعد از به دنیا آمدن بچه، ممکن است شما متوجه افزایش اشتها، تشنگی و تغییراتی در تمایلات و ترجیحات غذایی خود شوید.این عقیده که در دوران شیردهی باید از رژیم خاصی پیروی کنید، کاملا بی پایه و اساس است. نکته­ای که بیش از هر چیز حائز اهمیت می­باشد این است که در هر وعده، غذاهای متنوعی مصرف نمایید. در بین وعده­های غذایی از خوراکی­های مختصر و مغذی استفاده کنید و برای رفع تشنگی هم مایعات فراوان بنوشید. برای تولید شیر نیازی به خوردن شیر ندارید، اما هر روز باید به طریقی، ۱۲۰۰ میلی گرم کلسیم به بدن برسانید.ممکن است پزشک، ادامه مصرف ویتامین­های پیش از زایمان را در دوران شیردهی به شما توصیه کند. از گرفتن رژیم­های ضربتی برای کاهش وزن خودداری کنید. کاهش وزن تدریجی به میزان ۱ الی ۴ پوند (۵/۰ الی ۲ کیلوگرم) در ماه، بسیار سالم و بی خطر است. 

مشکلات پستان

هنگام شیردهی ممکن است با مشکلات زیر روبرو شوید: 

آماس یا پرشدگی

شیر دادن زود هنگام، مکرر و طولانی به پیشگیری از آماس و پرشدگی پستان­ها کمک می­کند. اما، افزایش مایع و تجمع شیر در پستان­ها می­تواند منجر به آماس شدید گردد، که نتیجه آن سفتی، ورم و درد سینه­هاست. اگر این آماس در حد متوسط باشد، می­توانید بچه را به دقت در آغوش گرفته و مدت شیر دادن را افزایش دهید. در موارد شدیدتر، گذاشتن یک حوله خیس و گرم روی پستان­ها و دوشیدن آنها با دست یا شیر دوش می­تواند آنها را نرم­تر کند و به شما کمک می­کند سینه­های خود را مدت بیشتری در دهان بچه قرار دهید. گذاشتن کیسه یخ بر روی پستان در فواصل بین شیردهی می­تواند به خوابیدن ورم آنها کمک کند. در آماس­های غیر قابل کنترل، با پزشک یا یک مشاور شیردهی تماس بگیرید. 

شقاق یا ترک خوردگی نوک پستان

شقاق نوک پستان در اکثر مواقع به دلیل وضعیت ناصحیح بچه هنگام شیر خوردن است. برای یادگیری فنون شیردهی مثل بهترین شیوه گرفتن بچه هنگام شیر دادن با یک مشاور شیردهی صحبت کنید. اصلاح وضعیت نگهداری بچه اولین گام در بهبود این عارضه است.مالیدن کمی از شیر دوشیده شده بر روی نواحی ترک خورده به التیام آنها کمک می­کند، ضمن اینکه خاصیت ضد عفونی کننده هم دارد. معلوم نیست که آیا کرم­ها در فرآیند التیام ترک­ها کمک می­کنند یا خیر. نرم کردن دلمه­ها با گذاشتن حوله خیس و گرم بر روی آنها هم می­تواند به رفع این مشکل کمک کند. در موارد غیر قابل کنترل یا دردناک بودن نوک پستان­ها، با پزشک یا کارشناس شیردهی تماس بگیرید. 

بسته شدن مجرای شیر

انسداد یا بسته شدن مجرای شیر، منجر به پیدایش توده سفت و کوچکی در پستان شما می­گردد. گاهی اوقات، این نوده خود به خود از بین می­رود، یا شما می­توانید با استفاده از کمپرس آب داغ، مالیدن پستان­ها و طولانی­تر کردن مدت شیر دهی در طرف درگیر، در جهت رفع این مشکل اقدام کنید، اما اگر با وجود همه این کارها، مشکل همچنان وجود دارد، به پزشک مراجعه کنید. 

التهاب پستان (ماستیت)

التهاب پستان زمانی رخ می­دهد که باکتری­ها، به خصوص استافیلوکوک طلائی وارد پستان می­شوند. بخشی از پستان قرمز، داغ و سفت می­شود. ممکن است احساس خستگی مفرط، تب و لرز کنید. اگر چنین علائم و نشانه­هایی دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید. التهاب پستان یا ماستیت با آنتی بیوتیک قابل درمان است. به شیردهی ادامه دهید و بر میزان استراحت و مصرف مایعات بیفزایید. با افزایش دفعات شیردهی ممکن است احساس راحتی بیشتری بکنید. احیانا متوجه تغییر رنگ مدفوع بچه خواهید شد، که ناشی از مصرف آنتی بیوتیک است.با درمان، در عرض چند روز التهاب پستان بر طرف خواهد شد. در صورت عدم درمان، ممکن است آبسه­ای تشکیل شود که برای تخلیه آن نیاز به عمل جراحی خواهد بود. 

فشار عصبی و افسردگی پس از زایمان

بعد از بچه­دار شدن، مراقبت و پایش سلامت روان و هشیاری در برابر نیازهای احتمالی شما، موضوع بسیار حائز اهمیتی است. بعد از زایمان احتمال وقوع اختلالات روانی متعددی وجود دارد.عوامل سهیم در این وقایع عبارتند از: تغییرات هورمونی، تجربه ناموفق از زایمان، احساس ناتوانی از بچه­دار شدن برای همیشه، سطح رضایت شما از زندگی زناشویی، زایمان بچه­ای با کمبودهای فراوان، عدم حمایت اجتماعی، بی­رقمی یا سابقه خانوادگی افسردگی پس از زایمان.گذار از دوران حاملگی به مادر شدن کار ساده­ای نیست و ایجاد افسردگی چه خفیف و چه شدید، بدان معنا نیست که شما به عنوان یک شخص یا والد، جاخالی کرده یا تسلیم شده­اید. بدون شک با پیدا کردن راه­هایی جدید برای ایجاد تعادل میان زندگی روزمره و مسوولیت­های آن به تدریج از این گرفتاری خارج خواهید شد. 

پژمردگی روحی

بچه­دار شدن حادثه­ای شگرف، مهیج رعب­انگیز، لذت بخش و بهت­آور است. در روزهای پس از زایمان ممکن است از احساسات مختلفی که در شما ایجاد می­شود گیج و مبهوت گردید.شما که تا حالا مسوولیت­های آسان و راحتی داشتید، با مشاهده مسوولیت­های جدیدی که به سبب مادر شدن پیش روی شما قرار می­گیرند، ممکن است احساس بی­کفایتی و ناتوانی کنید. اما با کمی شکیبایی به خرج دادن این دوره را به امید خدا پشت سر خواهید گذاشت و به خودتان افتخار کنید که می­توانید از پس چنین مشکل بزرگی برآیید.در ۸۰ درصد زنانی که برای نخستین بار بچه­دار می­شوند نوعی افسردگی خفیف موسوم به پژمردگی مشاهده می­گردد. این افسردگی خفیف معمولا چند روز تا چند هفته بعد از زایمان رخ می­دهد. عموما خود به خود بهبود می­یابد و در عرض چند هفته به طور کامل و بدون درمان بر طرف می­شود.در طول این مدت، ممکن است شما دچار احساساتی مثل غم و اندوه، خشم، اضطراب، زودرنجی و ناتوانی بشوید. این مادران بی­تجربه اغلب بدون هیچ دلیل روشنی یک مرتبه می­زنند زیر گریه، و به سادگی هم تسلی پیدا نمی­کنند.برخی از مادران متعجب هستند که چرا گهگاه دچار افکار منفی نسبت به فرزند خود می­شوند و این موضوع را این گونه تفسیر می­کنند که حتما مادر بدی هستند. شاید آگاهی از این نکته که پژمردگی پس از زایمان مسئله­ای کاملا طبیعی است، به شما کمی دلگرمی و تسلی خاطر بدهد. علاوه بر پذیرش پژمردگی روانی به عنوان بخشی طبیعی از زایمان، مراقبت و مواظبت از خودتان نیز بسیار حائز اهمیت است.

استراحت کافی

به ایماء و اشاره­های فرزند خود برای استراحت کردن گوش داده و عمل کنید. استراحت کافی تاثیر قابل ملاحظه­ای در سلامت جسم و روان شما دارد. در طول روز، سعی کنید هر موقع بچه می­خوابد شما هم بخوابید تا دوره­های استراحت شما با هم تنظیم و همزمان شود.هر گاه مسائلی که پیش از این شما را آزار نمی­دادند، ناگاه به موضوعاتی غیرقابل تحمل و خسته کننده تبدیل شوند، بدانید که به استراحت بیشتری نیاز دارید. پذیرفتن کمک از جانب دیگران گاهی کار دشواری است. اما شاید این تنها چیزی باشد که شما برای حفظ احساس مثبت و واقع بینانه به آن احتیاج دارید. 

غذای مقوی بخورید

تغذیه خوب، آنچه را بدن شما در دوران بهبود پس از زایمان احتیاج دارد، فراهم می­کند. چند وعده مختصر در روز ممکن است برای شما قابل تحمل­تر از سه وعده پر و پیمان باشد. مصرف سبزی و میوه به عنوان میان وعده­های مختصر و سالم به کنترل وزن هم کمک می­کند. 

ورزش

ورزش سبک می­تواند مفید باشد، در صورت امکان هر روز به مدتدقیقه پیاده­روی سریع داشته باشید. اگر هنگام پیاده­روی بچه را هم داخل کالسکه با خود ببرید، شاید احساس لذت بیشتری بکنید. نرمش و کشش عضلات هنگام بازی و صحبت کردن با بچه می­تواند قدرت کشش عضلات شما را افزایش دهد. وقتی بچه شاد و شنگول است شما هم آرامش روحی بیشتری پیدا می­کنید. 

رفت و آمد داشتن

جزء دیگری از فرآیند طبیعی بهبود یافتن پس از وضع حمل، آن است که تجربیات شخصی خود را در زمینه زایمان با دیگران مرور کنید. داشتن دوستان و آشنایانی که صمیمانه به حرف­هایتان گوش کرده و احساسات شما را درک می­کنند، کمک بسیار زیادی به کاهش نشانه­های افسردگی خواهد نمود. 

تماس جنسی پس از زایمان

بسیاری از زن­ها و شوهرها میلند بدانند، چه زمانی پس از زایمان می­توانند تماس جنسی داشته باشند. واژن یا مهبل زنی که تازه وضع حمل کرده، متحمل آسیب­هایی شده است و در بهترین شرایط هم تماس جنسی دردناک خواهد بود. چنانچه از سینه­های خود بچه را شیر می­دهید، آتروفی واژن (نازکی بافت­های مهبل) ممکن است در نتیجه کاهش سطح استروژن در خون شما ایجاد شود.بسیاری از پزشکان توصیه می­کنند، تا ۴ هفته پس از زایمان از تماس جنسی خودداری شود. برخی هم از زن و شوهرها می­خواهند، تا بعد از اولین معاینه پس از زایمان، که معمولا ۶ هفته بعد از وضع حمل صورت می­گیرد، صبر کنند. در این مدت، شما می­توانید با پزشک خود راجع به روش­های جلوگیری از بارداری مشورت کنید تا یک وقت با حاملگی ناخواسته مواجه نشوید.
  

افسردگی پس از زایمان

نوع شدیدتری از پژمردگی یا غمزدگی که اصطلاحا افسردگی پس از زایمان نامیده می­شود، در تقریبا ۵ الی ۲۰ درصد تازه مادران، مشاهده می­گردد. نشانه­های آن شدیدتر و طولانی­تر از پژمردگی است و در هر موقعی از نخستین سال پس از زایمان ممکن است روی دهد.نشانه­های دیگر آن عبارتند از: خستگی مدام، لذت نبودن از زندگی، احساس بی­عاطفگی، دوری گزیدن از خانواده و دوستان، عدم نگرانی از وضع سلامتی خود و بچه، نداشتن میل جنسی، احساس شدید شکست و ناکارآمدی و نوسانات شدید خلقی. ممکن است آرزوها و انتظارات زیادی داشته و در درک مسائل با مشکلاتی روبرو باشید یا احساس کنید سرتان کلاه رفته است.به محض اینکه دوستان و آشنایان متوجه چنین نشانه­هایی در شما شدند، این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. مداخله زود هنگام ممکن است بهبود سریع­تری را از افسردگی پس از زایمان در پی داشته باشد. درمان بسته به نیازهای هر فرد متفاوت است، اما، احتمالا شامل رفتار درمانی و داروهای ضد افسردگی خواهد بود. شما ضمنا می­توانید از یکی از گروه­های حمایتی در منطقه خود، کمک بطلبید. 

اختلال فشار عصبی پس از ضربه روحی

این اختلال روحی می­تواند در پی تولد بچه ایجاد شود. این حالت ممکن است پاسخی باشد به یک وضع حمل دلخراش و تکان دهنده واقعی یا خیالی، یا احیانا نشات گرفته از یک واقعه دلخراش فراموش ناشدنی در گذشته باشد – معمولا در ارتباط با مسائل جنسی – که هنگام زایمان خاطرات آن زنده شده است.نشانه­های آن شبیه افسردگی پس از زایمان است، ولی علت آن با یک حادثه دلخراش در گذشته مرتبط است. در صورت تشخیص زود هنگام، مشاوره روانی، گاهی اوقات در کنار دارو و آموزش­های کاهش فشار عصبی، به بهبود این بیماری منجر می­گردد. 

جنون پس از زایمان

مشکل دیگری که تازه مادران گاهی به آن دچار می­شوند، جنون پس از زایمان است، که خوشبختانه پدیده نادری است.نشانه­های آن، که ممکن است چند روز الی چند هفته بعد از وضع حمل آغاز شوند عبارتند از: افسردگی شدید، به همراه اضطراب حاد، افکار پریشان، ترس از آسیب زدن به خود یا بچه، توهم، عقاید یا گفته­های نامعقول و پرت و پلا، بدبینی نسبت به اطرافیان یا هیستری (رفتار و حرکات عصبی).هدف از درمان، در امان نگاه داشتن شما و بچه، و کمک به حفظ حس کفایت و کارآمدی شما به عنوان یک مادر در طول دوره بهبود، می­باشد. این بیماری نیاز به کمک و مراقبت­های پزشکی دارد.

جلوگیری از بارداری

برخی از تازه مادران، به ویژه آنها که به بچه شیر می­دهند، گمان می­کنند در برابر حاملگی مصونیت دارند. شما مرتکب چنین اشتباهی نشوید.شیر دادن، به صورت موقتی باروری را تا حدودی مختل می­کند و بسیاری از مادران که بچه شیر می­دهند برای چندین ماه تا زمان از شیر گرفتن بچه، قاعده (پریود) نمی­شوند. با این وجود، شما نمی­توانید برای جلوگیری از بارداری روی شیر دادن به بچه حساب باز کنید. اگر نمی­خواهید حامله شوید، از یکی از روش­های جلوگیری از بارداری استفاده کنید.گزینه­های جلوگیری از بارداری بعد از زایمان تفاوتی با قبل از حاملگی ندارد. اما، عواملی مثل شیردهی، پریودهای نامنظم و تغییر اندازه واژن (مهبل) ممکن است تغییر در روش جلوگیری را ایجاب کند. یکی از اهداف معاینه پس از زایمان، که معمولا حدود ۶ هفته بعد از وضع حمل صورت می­گیرد، بحث و گفتگو راجع به گزینه­ها و ترجیحات می­باشد.اگر قبلا از دیافراگم استفاده می­کرده­اید و می­خواهید به این کار ادامه دهید، فکر نکنید دیافراگم­های قبلی هنوز اندازه واژن شما هستند. بسیاری از زنان پس از زایمان نیاز به دیافراگم بزرگ­تری دارند. دیافراگم قبل از حاملگی خود را هنگام معاینه پس از زایمان همراه ببرید. پزشک اندازه دیافراگم را در واژن شما مورد ارزیابی قرار می­دهد و در صورتی که اندازه نباشد، دیافراگم مناسب­تری به شما ارایه خواهد داد.اگر می­خواهید از دستگاه داخل رحمی (آی – یو – دی) استفاده کنید. برای کار گذاشتن آن باید حداقل یک ماه پس از زایمان صبر کنید. چنانچه قبل از سفت شدن رحم کار گذاشته شود، بعد از مدتی خواهد افتاد.بسیاری از زنان تمایل دارند مصرف قرص­های جلوگیری را از سر بگیرند، اما نمی­دانند آیا مصرف این نوع قرص­ها برای مادر شیرده ضرری دارد یا خیر. تردیدی وجود ندارد که مصرف برخی از این قرص­ها، به خصوص انواعی که از تلفیق استروژن و پروژستین ساخته شده­اند، تا حدودی، تولید شیر را در یک سوم این زنان کاهش می­دهند.اما این کاهش معمولا موقتی است. قرص­هایی که فقط حاوی پروژستین هستند در دوزهای پایین (یعنی نوع LD)، تولید شیر را معمولا کاهش نمی­دهند اما از طرفی به اندازه قرص­های ترکیبی موثر نیستند. اگر بچه شیر می­دهید، ولی مایلید از قرص جلوگیری استفاده کنید، در مورد بهترین گزینه با پزشک مشورت کنید.چندین روش طبیعی هم برای جلوگیری از بارداری وجود دارد، اما موثر بودن آنها، تا اندازه­ای بستگی به منظم بودن سیکل­ها یا دوره­های قاعدگی دارد. اگر پیش از حامله شدن از این شیوه­ها استفاده می­کردید، بهتر است تا چند ماه پس از وضع حمل از روش دیگری استفاده کنید، زیرا سیکل­های قاعدگی ممکن است پس از زایمان تا مدتی نامنظم باشند.چنانچه پریودهای شما ۳ الی ۴ ماه پس از زایمان هنوز برنگشته­اند و شما بچه هم شیر نمی­دهید، حتما این موضوع را با پزشک در میان بگذارید. خانم­هایی که بچه شیر می­دهند، ممکن است تا یک سال پریود نشوند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *